romen rakamıyla hesap yapma

Zamanımızda, dünyanın büyük bir bölümünün ve
bizim de kullandığımız rakam şekilleri, diğer ülkelerde ‘Arap rakamları’ diye
bilinir. Aslında bu nitelendirme yanlıştır. Bu rakamların kökeni yani ilk ortaya
çıktığı yer Hindistan’dır ve buradan önce Arabistan’a, daha sonra İslami kültür
yayılımı ile birlikte Avrupa’ya geçmiştir.

Avrupa’da Romen rakamlarından günümüz rakamlarına geçiş Ortaçağda olmuştur. O
yıllarda Avrupa’da hesap işleriyle uğraşanlar Romen rakamlarını hemen terk
etmediler. Daha ziyade toplama ve çıkarına işi yapan tüccarlara Romen rakamları
daha pratik geliyordu. Örneğin 68′den 16′yı çıkarmak için 68 yani ‘LXVIII’
rakamından 16′yı ifade eden ‘XVI’ rakamlarını şilince geriye ‘LII’ yani 52
kalıyordu.

Diğer bir örnek olarak 77 (LXXVII) sayısından 15′i (XV) çıkartalım. Yapılacak iş
77′nin içinden X ve V rakamlarını silmektir. Sonuç ‘LXII yani 62′dir.

Bu arada Romen rakamları nelerdir bir görelim: I(1), II(2), III(3), IV(4), V(5),
VI(6), VII(7), VIII(8), IX(9), X(10), XX(20), XXX(30), XL(4Ü), L(50), LX(60),
LXX(70), LXXX(80), C(100), D(500), M(1000)

Romen rakamları her bir sayının karşılığı olan harfler, büyükten küçüğe doğru ve
soldan sağa yazılıp bunların hepsi toplanarak bulunur. MDCLXVI sayısı neymiş
bulalım:

(M=l .000)+(D=500)+(C= 100)+(L=50)+(X= 10)+( V=5 )+(I= l) = 1966

Ancak günümüzde sistem tam böyle çalışmıyor, büyük rakamdan önce gelen daha
küçük rakam büyükten çıkartılıyor. Örneğin 1X=(10-1)=9, bu şekilde 1999 sayısı
olan MCMXCIX önce M+CM+XC+IX şeklinde yazılıp sonuç (1.000+900+90+9)= 1999
olarak bulunuyor.

Bir başka uygulama da aynı harfi üç kereden fazla tekrar etmemek şeklinde. IIII
yerine IV, XXXX yerine XL kullanılıyor. Ancak Romen rakamlarında M’den büyük
harf olmadığından l000′den sonra örneğin 4 000 MMMM şeklinde yazılabiliyor. Daha
büyük sayılarda ise sayının kaç kere 10′un katı olduğunu ifade etmek için
parantez işaretleri kullanılıyor.

Romen rakamlarında sayıdan önce ‘bir’ gelmesi sadece dört (IV) ve dokuzda (IX)
vardır. Romen rakamlarında sıfır yoktur. Rakam gösterildiği işaret kadardır yani
‘X’ nerede olursa olsun ‘10′ dur. Halbuki günümüz rakamlarında ‘l’ tek başına
iken ‘ l’dir ama sağdan ikinci haneye geçince ‘10′ değerini, üçüncüye geçince
‘100′ değerini alır.

Tüm bu nedenlerle günümüzün karmaşık işlemlerinde Romen rakamlarının
kullanılmaları mümkün değildir. Sıfır sayısının katılmasıyla hiç rekabet güçleri
kalmamıştır. Duvar saatlerinde dekoratif amaçlı kullanılmaları yanında pratik
bir kullanım yerleri yoktur.

Günümüzde milyon, milyar derken trilyonları hatta katrilyonları ifade eder hale
geldik. İleriki yıllara hazırlık amacıyla milyondan başlayarak sonra gelen
sayılara bir bakalım. Sayı isminin yanında parantez içindeki rakamlar o sayıda
kaç tane sıfır olduğunu gösterir:

Milyon(6), milyar(9), trilyon(12), katrilyon(15), kuintrilyon(18),
sekstrilyon(21), septrilyon(24), oktrilyon(27), nanilyon(30), desilyon(33),
andesilyon(36), dudesilyon(39), tredesilyon(42), kattırdesilyon(45),
kuindesilyon(48), seksdesilyon(51), septendesilyon(54), oktadesilyon(57),
novemdesilyon(60), vijintilyon(63).

daha fazlası www.forumover.com

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: