Temizleme işi sanıldığı kadar basit
değildir. Bir mendilin bile yıkanmasında hayli karışık kimyasal ve elektriksel
olaylar olur. insanlar binlerce yıl temizlik işlerinde sabun kullandılar.
Sabunun ana maddeleri de hep aynı kaldı. Her sabun bir alkali madde ile değişik
türde bir yağın karışımıdır.
Sabun suda çökelme yapar, lavaboda, küvette halka şeklinde lekeler bırakır.
Sabunla yıkanan bardak ve tabaklarda lekeler oluşur. Sabunla yıkanmış giysiler
ütülenilirlerken sarı lekeler meydana gelir. Sabunun bu olumsuz sonuçlarının
sebebi, suda tabii olarak mevcut olan mineral ve asitlerle reaksiyona girince
çözülmesi ve suyla akıp gitmesi zor moleküller oluşturmasıdır.
Sabun temizlemeyi sadece yumuşak sularla yapabilir. Kullanma suları ise kalsiyum
ve magnezyum tuzları ihtiva eden sert sulardır. Sabun sert suda kesilir. Sert su
sabunlanınca dokunmuş kumaşa sıkı sıkı yapışan bir birikinti bırakır. Böylece
sabunun da bir kısmı bir işe yaramadan ziyan olmuş olur. Deterjanlar hem sert
hem de yumuşak suda yıkama özelliğine sahiptirler. Deterjan kelimesi Latince
temizlemek anlamına gelen ‘detergere’den gelir.
Deterjanın ortaya çıkışının temel sebebi ise sabunun temizlemedeki olumsuz
Özelliği ve yetersizliği değildir. Sabun doğal olarak yağlardan hazırlanır. Bu
insanın besin kaynağının yanlış bir şekilde tüketimi demektir. Sentetik deterjan
ise petrolden ve kömürden yapılır.
1890′larda üzerinde çalışılmaya başlanılan deterjanların yoğun bir şekilde
kullanımına II. Dünya Savaşı sırasında başlanılmıştır. Bu zamanlarda deterjana
duyulan ihtiyaç temizlemedeki üstün özelliklerinden dolayı değil, sabun
yapımında kullanılan yağların, askeri araç ve silahlarda yağlama yağı olarak
kullanılmasına duyulan ihtiyaçtır.
Deterjanın moleküler yapısı ve temizleme prensibi sabunla aynıdır. Sabun gibi
kirleri, yağ lekelerini ve katı parçacıkları sökerek bunların suda asılı durumda
tutulmalarını sağlar. Ancak deterjan sabunun yaptığı her işi yapabilirken sabun
birçok kullanım alanında deterjanın yerini alamaz. Deterjanın ıslatma ve
etkileme kapasitesi sabundan üstün olduğu gibi daha az miktarla aynı işi
yapabildiğinden daha da ekonomiktir.
Deterjanın temel özelliği suyun yüzey gerilimini azaltarak, temizlenecek
nesnenin içine iyice girmesini sağlamasıdır. Böylece katı parçacıkların ve
yağların oldukları yerlerden çıkmalarını kolaylaştırır. Onların yeniden
çökmelerini Önler. İçindeki kimyasal maddeler sayesinde yağ ve katı kirden daha
zor temizlenen ter ve kan lekelerini bile temizler.
Deterjan suyun sertliğinden de etkilenmez. Asitli ortamlarda bile etkilidir.
Petro-kimya ürünlerinden yapılan deterjanın içinde ayrıca elyaf koruyucu ve
dağıtıcı maddeler, esanslar, boyayıcı ve beyazlatıcı maddeler, cilt koruyucu
kozmetikler ile kullanım yerine uygun çeşitli katkı maddeleri vardır.
Deterjanın en önemli özelliklerinden biri köpüklenme gücüdür. Sert sularda bile
kolayca köpürür. Ne var ki bu özelliğin bir de olumsuz yanı vardır. Atık
sulardaki deterjan köpükleri arıtma tesislerinde ayrıştırılmazlar. Bu suların
akıtıldığı akarsu ve denizlerde kirlenmeye neden olurlar. Bunun için artık
‘yumuşak deterjan’ denilen, bileşenlerine kolayca ayrışabilen deterjanlar
üretilmektedir.
daha fazlası www.forumover.com
